ในภาพเมืองเศรษฐกิจอย่าง ‘มาบตาพุด’ พื้นที่ที่ถูกยกให้เป็น ‘หัวใจเศรษฐกิจ’ ของประเทศนี้ คือพื้นที่ที่เต็มไปด้วยโรงงานปิโตรเคมี โรงไฟฟ้า โรงแยกก๊าซ ท่าเรืออุตสาหกรรม ในขณะเดียวกันก็ถูกมองว่าเป็นเมืองแห่งโอกาส แรงงานนับหมื่นจากทั่วประเทศที่เลือกจากบ้านเกิดมาพร้อมความหวังอันเต็มเปี่ยม เพื่อเดินทางมาสู่เมืองที่เป็นดั่งสัญลักษณ์ของความเจริญ ที่นี่กลายเป็นพื้นที่แห่งความหวังของคนหางาน ที่ฝันว่าชีวิตปากท้องจะดีขึ้นได้ หากได้มาที่นี่
แต่เบื้องหลังโรงงานและปล่องแฟร์เหล่านั้น หลายคนไปไม่ถึงฝันที่จะลืมตาอ้าปากได้ หลายคนเลือกเดินทางกลับภูมิลำเนา แต่ก็ยังมีผู้คนอีกหลายชีวิตที่ไร้ทางเลือกหนทางไปต่อ
และพื้นที่สาธารณะในเมืองอุตสาหกรรมนี่เอง คือหนึ่งในจุดที่ฉายภาพของความย้อนแย้งของการพัฒนาของมาบตาพุดได้ชัดเจนที่สุด เพราะเราจะได้พบชีวิตที่เมืองใหญ่เลือกจะทำเป็นมองไม่เห็น
เราได้พบกับกลุ่มคนไร้บ้าน หรือกลุ่มคนที่เสี่ยงจะไร้บ้านจำนวนหลายสิบคน ที่ครั้งหนึ่งเพียงแค่เลือกเดินทางจากบ้านเกิดมาเมืองแห่งโอกาสแห่งนี้เพื่อหวังจะมีงานทำ ขวนขวายตามหางานไม่ว่าจะเดินไปยังทิศทางใด หรือพบเจอผู้คนที่ไหน แต่กลับสิ้นสุดลงด้วยการไร้ที่อยู่ ไร้งานทำ แม้ครั้งหนึ่งพวกเขาจะเป็นส่วนหนึ่งของแรงงานมีทักษะก็ตาม
มากไปกว่านั้น การใช้ชีวิตแบบ ‘วันต่อวัน’ บนความไม่แน่นอนของรายได้ ทำให้ความหวังที่จะมีอาชีพ มีที่อยู่อาศัย มีบ้าน ได้กลับบ้านเกิด หรือมีชีวิตที่ดีกว่าตอนนี้ กลายเป็นความฝันและอนาคตที่ไกลเกินเอื้อม ความไม่มั่นคงทำให้ไม่มีพื้นที่สำหรับความฝัน ชีวิตที่ต้องดิ้นรนเพื่อความอยู่รอดในแต่ละวัน ทำให้ความหวังจึงถูกบีบให้เล็กลงเรื่อยๆ
ชีวิตผู้คนเหล่านี้ ต่างสะท้อนโครงสร้างปัญหาการพัฒนาอุตสาหกรรมในมาบตาพุดไว้อย่างลึกซึ้งทั้ง การกล่าวอ้างว่าการพัฒนาเมืองจะ ‘สร้างงาน’ แต่กลับไม่เคยมีงานเพียงพอและถึงมือทุกคน ทั้งการทอดทิ้งกลุ่มเปราะบางอย่างผู้สูงอายุ ผู้พิการ ผู้บาดเจ็บจากการทำงานไว้ข้างหลัง
มาบตาพุดจึงไม่ใช่แค่เมืองอุตสาหกรรมที่ขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศ แต่ยังเป็นกระจกสะท้อนความย้อนแย้งของการพัฒนาเมืองที่มองเห็นแต่เงินลงทุนมหาศาล แต่ไม่เคยมองเห็นผู้คนที่อยู่ในนั้น
ถาวร , 43 ปี
ถาวร คืออดีตแรงงานเก็บผลไม้ รปภ. และช่างต่อนั่งร้านชาวร้อยเอ็ด วัย 43 ปี ที่อาศัยอยู่ในพื้นที่สวนสาธารณะ
ในอาณาจักรของถาวรประกอบไปด้วยสิ่งของที่ถาวรเลือกเก็บมา แล้วคัดแยกไว้สำหรับเตรียมไปขาย ไม่ว่าจะเป็นขวดแก้ว ขวดพลาสติก ลังกระดาษ เศษวัสดุและอื่นๆ
ทุกเช้ามืด ถาวรจะลุกจากเพิงนอนที่เขาก่อขึ้นง่ายๆ ด้วยโครงไม้หรือเหล็กที่หาได้แล้วคลุมทับด้วยผ้ายางและแผ่นผ้าใบจากป้ายไวนิลเพื่อกันฝน ซึ่งหากมองออกไปนอกรั้วจะเห็นตึกร้างที่เคยเป็นหอพักที่สร้างไม่เสร็จ จากนั้นเขาก็จะเดินไปเปิดประตูสวนตอนตี 5 และเปิดน้ำตามหน้าที่ที่ทางเจ้าหน้าที่วัดที่อยู่ในบริเวณใกล้เคียงมอบหมายไว้ จากนั้นก็ไปซื้อกับข้าวจากตลาดหน้าวัดกลับมาทำกินเอง บางวันเขาซื้อหมูมาทำกับข้าว บางวันก็หาผักตำลึง ผักกระถินหรือดอกแคนาตามรั้ว และกล้วยริมคลองมากินประทังชีวิต
ข้างกายถาวรมีแมวจรชื่อ ปักเป้า หลง ที่เขาเลี้ยงมาตั้งแต่ยังไม่ลืมตา “อยู่ด้วยกันมาหลายปีแล้ว มันทน” ถาวรยิ้มเล็กๆ เมื่อเล่าถึงสัตว์เลี้ยงรู้ใจ
เมื่อถามถึงชีวิตของถาวรก่อนหน้านี้ เขาเล่าว่า เขาออกจากบ้านเกิดตั้งแต่หลายสิบปีก่อน เพื่อมาทำงานรับจ้างเก็บเงาะที่จันทบุรี ก่อนจะย้ายมาระยองเพื่อหวังพึ่งพาฤดูกาลผลไม้ของระยองต่อ แต่เมื่อผลผลิตหมด งานก็หมดตาม เขาพยายามหาทางรอดด้วยการสมัครเป็นรปภ. แต่ตำแหน่งนั้นกลับอยู่ได้ไม่นาน “รปภ.ก็ไม่มีงาน ก็เจ๊ง เขาก็จ่ายเงินครึ่งเดียวเพราะเพื่อนไปขโมยของเขา” ถาวรเล่า
จากนั้นถาวรก็ได้เข้าไปทำงานในนิคมฯ ผาแดง ในตำแหน่งช่างต่อนั่งร้านเหล็กที่ท่าเรือของปตท. ถาวรอธิบายว่า “หน้าที่คือ นั่งร้านต่อเหล็กออกไป เราอยู่ใต้สะพานรถราง ง่ายๆ คือ จะตายเมื่อไหร่ก็ไม่รู้ ถ้านั่งร้านมันทรุดก็ลงน้ำเลย”
และแล้ววันหนึ่งก็เกิดเหตุการณ์ที่กลายเป็นจุดเปลี่ยนในชีวิตเขา โดยในปี พ.ศ. 2538 เกิดท่อก๊าซระเบิดขึ้นที่ท่าเรือของ ปตท. ถาวรเป็นหนึ่งในแรงงานที่บาดเจ็บสาหัส มือข้างหนึ่งของเขาถูกไฟไหม้จนหนังลอกทั้งแถบ และไม่สามารถใช้งานอย่างปกติได้อีก
“ตอนนั้นท่อก๊าซมันระเบิด แล้วมือผมเนี่ยก็โดนไฟคลอก หนังลอกออกมาหมดเลย เนี่ยยังเป็นคราบขาวอยู่เลย มันเพิ่งจะหายเป็นแผลไฟไหม้ ผมก็เลยคิดในใจว่า ถ้ามือกูหาย กูคงไม่กลับไปแล้ว เพราะว่าเข็ดแล้ว แล้วถ้าเกิดอีกก็คงไม่รอดแล้ว” ถาวรเล่าพร้อมยกมือที่ยังมีรอยแผลให้เราดู หลังตกงานและไม่มีที่ไปเพราะใช้เวลาในการรักษาตัวนาน ถาวรจึงเร่ร่อนอยู่ข้างทาง จนกระทั่งได้เจอหลวงตารวย วัดมาบตาพุดที่ออกบิณฑบาตและเห็นเขานอนอยู่ริมถนน หลวงตาจึงถามว่า
“ไปอยู่ที่วัดมาบตาพุดไหม?” และถาวรก็ตอบตกลง นั่นเป็นจุดเริ่มต้นของชีวิตใหม่ ที่ล่วงเลยมาได้ 13 ปีแล้ว
ทุกวันนี้รายได้หลักของถาวรมาจากการเก็บขวดเหล้า ขวดเบียร์ในสวนสาธารณะ เมื่อรวมใส่ลังแล้ว ถาวรบอกว่าขายได้ราคาดีที่สุดลังละ 17 บาท ตอนนี้เขาเก็บได้ 40 กว่าลัง แต่ช่วงนี้ราคาขวดและของเก่าตก โรงรับซื้อจึงหยุดรับซื้อ ทำให้ถาวรขาดรายได้ไปทั้งอาทิตย์
ถาวรค่อยๆ เก็บเงินไปทีละเล็กละน้อย ด้วยความหวังว่า สักวันเขาจะมีเงินเพียงพอที่จะย้ายออกจากสวนสุขภาพ ไปเช่าบ้านอยู่ให้เป็นหลักแหล่ง หรืออาจจะได้กลับร้อยเอ็ดไปเลี้ยงไก่ เลี้ยงเป็ดที่บ้านเกิด
สิบกว่าปีที่มาบตาพุด ถาวรใช้ชีวิตเงียบๆ ในมุมเล็กๆ ของเมืองอุตสาหกรรม และเป็นหนึ่งในแรงงานที่ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง จากงานที่ทำให้บาดเจ็บจนชีวิตพลิกผัน และโครงสร้างเศรษฐกิจที่ไม่เคยเปิดโอกาสที่สองให้
หน่อย , 47 ปี
หน่อย คือชายผู้อาศัยเสาในโรงยิมผูกเปลนอน ซึ่งกำลังใช้น้ำฝนที่รองเก็บไว้ล้างกล่องข้าวที่เขาเพิ่งเก็บมาจากถังขยะ เพื่อเก็บเอาไว้ใช้เมื่อเห็นว่าสภาพยังดีอยู่
หน่อยเล่าว่าตัวเขามาจากบึงกาฬ อดีตเคยเป็นผู้ช่วยช่างก่อสร้าง เขามาอยู่ระยองกับพี่ชาย เพราะหวังหางานในเมืองอุตสาหกรรม แต่ความเป็นจริงกลับตรงกันข้าม “บางครั้งมันก็ไม่แน่นอนครับ” เขาเล่า งานที่ดูเหมือนจะมีอยู่มากมายในมาบตาพุด กลับไม่ถึงมือเขา บางโรงงานรับเฉพาะคนในเครือญาติหรือคนบ้านเดียวกัน “ถ้าเขาไม่รู้จัก เขาก็ไม่เอาครับ” หน่อยพูดสั้นๆ เหมือนเป็นเรื่องที่ชินชา
ก่อนหน้าที่เขาจะมาอาศัยในสวนสาธารณะแห่งนี้ หน่อยกับพี่ชายเคยอยู่ในแคมป์คนงาน แต่เพราะที่พักอาศัยผูกติดกับงานก่อสร้าง เมื่อไม่มีงานก็ไม่สิทธิ์จะอยู่ต่อ สุดท้ายเขาจึงต้องออกมาเร่ร่อน และหาที่ซุกหัวนอนในพื้นที่สาธารณะ ส่วนเรื่องที่หวังจะเช่าห้องเช่า เมื่อไม่มีงานก่อสร้างเข้ามา หน่อยก็ตอบกลับมาว่า “มันก็เช่าไม่ไหวเนอะ” เขายอมรับ
เมื่อมีงานก่อสร้างเข้ามาให้เขาได้ทำ วันหนึ่งเขาจะได้ค่าแรงราว 300 – 400 บาท หน่อยบอกว่าเวลามีงาน หัวหน้าคนงานก็จะมามองหาเขา แล้วเรียกไปทำงาน แต่บ่อยครั้งก็ไม่มีงานเข้ามาเลย รายได้ก็หายไปทั้งสัปดาห์ทำให้หน่อยต้องไป เก็บของเก่า ขวด กล่องหรืออะไรก็ตามที่ขายได้
“บางวันก็ได้เงินเพียงไม่กี่สิบบาท บางครั้งก็ต้องไปนั่งขอเงินหน้าร้านสะดวกซื้อ ได้วันละร้อยถึงสองร้อยบาท พอซื้อข้าวประทังชีวิต”
เมื่อถามถึงการกลับบ้าน หน่อยส่ายหน้า ก่อนบอกว่าพ่อแม่เขาเสียไปนานแล้ว ญาติพี่น้องต่างก็มีครอบครัวของตัวเอง เขาไม่อยากไปเป็นภาระ บ้านเกิดจึงไม่ใช่ที่ที่ให้กลับอีกต่อไป ที่เหลืออยู่คือการอยู่ไปวันๆ และไม่เหลือความฝันให้รอคอยอีกต่อไป
“ไปตายดาบหน้าดีกว่า” คือคำที่หน่อยบอกกับเรา แล้วเราคิดว่าสะท้อนชีวิตของเขาได้อย่างชัดเจนที่สุด
เพราะในเมืองอุตสาหกรรมที่เต็มไปด้วยโอกาสที่กล่าวอ้างว่ามีไม่รู้จบ กลับยังมีแรงงานอย่างหน่อยที่แม้จะยังมีแรง มีทักษะ แต่กลับไม่มีเส้นสายพอที่จะเข้าไปทำงาน
โม๊ะ , 54 ปี
ไม่ใกล้ไม่ไกลจากเปลนอนของหน่อย เป็นมุมของโม๊ะ ชายวัย 54 ปี ซึ่งกำลังสาระวนอยู่กับการคัดแยกลังกระดาษและขวดพลาสติก โม๊ะเล่าว่าเขาเป็นคนโคราช แต่จำไม่ได้ชัดว่า เร่ร่อนมาอยู่ที่สวนสาธาณะมากี่ปีแล้ว รู้เพียงว่าหลังจากพี่เขยเสีย เขาก็ไม่มีที่ไป จึงต้องย้ายออกมาอยู่ตรงนี้
ชีวิตแรงงานของโม๊ะเริ่มต้นที่ห้วยโป่ง โดยรับจ้างเป็นผู้ช่วยช่างเจียร ผู้ช่วยช่างประกอบท่อ และผู้ช่วยช่างเชื่อม ได้ค่าแรงวันละ 240 บาท โม๊ะเล่าว่าเขาเคยตระเวนทำงานก่อสร้างโรงงานทั่วระยอง ทั้งห้วยโป่ง ปากน้ำ ไปจนถึงบ้านบน แต่เมื่อโรงงานสร้างเสร็จ งานก็หมด
ปัจจุบันโม๊ะเก็บของเก่าขายมาได้ราวสองปี ชีวิตประจำวันของเขาเริ่มต้นขึ้นโดยการตื่นเช้ามาหาข้าวกินที่วัด หรืออาศัยแม่ค้าแถวตลาดสามแยกคอยแบ่งปันให้
หลังอิ่มท้องเขาก็จะกลับมาอาบน้ำแล้วนอนอีกสักงีบก่อนออกเดินเก็บเหล็ก ขวด หรือกระป๋องตามโรงงานหรือบ้านบนจนถึงบ่ายสี่โมง เพียงแต่ปัญหาปัจจุบัน คือ เขาเก็บของเก่าไม่ทันรถพ่วงที่กวาดของหมดไปก่อน
“เราแค่มีรถเข็น ไม่ทันเขา” โม๊ะยอมรับ ก่อนจะย้อนเนื่องราวให้ฟังว่าครั้งหนึ่งโม๊ะก็เคยมีรถเช่นกัน แต่ถูกคนอื่นขโมยเอาไปเปลี่ยนทะเบียนและเครื่องยนต์ แม้โม๊ะจะแจ้งความไปแล้ว แต่ตำรวจกลับบอกอย่างไม่ใส่ใจว่า รถของเขาถูกชำแหละไปแล้วไม่สามารถติดตามต่อได้
ทำให้รายได้วันหนึ่งของโม๊ะจากการเดินลากรถเก็บของอยู่ราว 40–100 บาท ซึ่งโม๊ะเอาไปซื้อข้าวและเหล้าเพื่อความสุขเล็กๆ ในชีวิตบ้างนิดหน่อย แม้จะอยากมีห้องเช่า แต่ค่าเช่ากับค่าน้ำทำให้เขาอยู่ไม่ไหว โม๊ะจึงเลือกเร่ร่อนเก็บของเก่าต่อไป “ขายได้ร้อยสองร้อย ไหนจะค่ากิน ค่าน้ำ ค่าห้อง” เขาว่า
เมื่อถามว่าเขาคิดจะกลับโคราชบ้างไหม เขาตอบตรงๆ ว่าอยาก แต่ก็ไม่รู้จะไปทำอะไร ในขณะเดียวกันเวลาเจอใคร คำพูดที่โม๊ะมักจะเอ่ยแทนคำทักทายเสมอคือ “เฮ้ย! ลูกพี่มีงานทำไหม มีงานให้ผมทำบ้างไหม? ”
ซึ่งประโยคนี้เป็นคำพูดนี้สะท้อนความหวังเล็กๆ ที่จะกลับเข้าสู่ระบบการทำงานและเป็นที่พึ่งของตัวเอง เพราะความไร้บ้านไม่ใช่เพราะความขี้เกียจ ไม่อยากทำงาน แต่คือโอกาสที่ไม่ได้ลอยอยู่ในโอกาสอย่างที่ใครหลายคนพูดถึง
เรื่องราวของโม๊ะคือ ภาพความเป็นจริงของแรงงานรับจ้างที่หมุนเวียนตามโครงการ เมื่อโครงการหมด งานก็หมด และเมื่อไม่มีรายได้พอจะจ่ายค่าเช่า ที่นอนของพวกเขา จึงกลายเป็นข้างทาง ตามวัด หรือพื้นที่สาธารณะ และไร้ความมั่นคงในชีวิต แม้ว่าพวกเขาจะเพียรพยามแค่ไหนก็ตาม
ป้าหนู วังคำ , 63 ปี
ป้าหนู นับเป็นคนที่ถือว่าอยู่ในกลุ่มเสี่ยงที่จะไร้บ้าน ปัจจุบันเธออาศัยอยู่ในห้องเช่าหลังวัด ทุกเช้าเธอจะอาศัยเพื่อนลูกชายที่ทำหน้าที่นำพระบิณฑบาตรมารับจากห้องเช่า และมานั่งขายอาหารปลาและของเล็กๆ น้อยๆ ชิ้นละ 10 – 30 บาท ที่บ่อน้ำข้างกับโรงยิมในสวนสาธารณะแห่งนี้
และที่แผงขายอาหารปลาเล็กๆ แต่สีสดใสของป้าหนูนี่เอง ที่เป็นเหมือนจุดแจกข้าวให้กับคนไร้บ้านอีกหลายคน เพราะพระและเด็กวัดจะนำอาหารที่เหลือจากการบิณฑบาตรมาวางไว้ที่นี่
ป้าหนูเล่าว่าเธอมาจากวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา เธอออกจากบ้านเกิดมาตั้งแต่สาวๆ อายุยี่สิบกว่าปี เพราะติดตามแฟนมาหางานที่ระยอง ด้วยความหวังว่างานที่นี่เยอะ ซึ่งตอนนั้นสำหรับเธอก็มีงานทำจริงๆ เพียงแต่งานที่ว่ารวมถึงสวัสดิการที่ควรมี ไม่เพียงพอในยามที่เธอเกษียณอายุหรือเจ็บป่วย
ในระยอง ป้าหนูเคยทำงานหลายอย่าง ตั้งแต่ซักผ้า ทำกับข้าว เก็บผักบุ้ง ผักริมรั้วอื่นๆ แลกข้าว จนได้ไปทำงานเป็นแรงงานในโรงน้ำแห่งหนึ่ง แต่แล้วตอนเธออายุสามสิบต้นๆ ป้าหนูก็มีอาการปวดหัว วูบ จนถึงขั้นร่างกายซีกหนึ่งอ่อนแรง
“แม่ทำงานหนักด้วย ทำทุกอย่างเลย จนเป็นอันนี้” เธอเล่าแทนตัวเองว่าแม่ และเอ่ยถึงช่วงเวลาที่ที่ถูกหามส่งโรงพยาบาล จากการกรำงานหนักเกินไป ทำให้เธอกลายเป็นคนพิการครึ่งซีก ต้องพึ่งญาติๆ และน้ำใจจากผู้คนรอบข้าง
และเมื่ออายุได้เพียง 55 ปี บริษัทที่เธอทำงานอยู่ก็ตัดสินใจปลดออก ป้าหนูจึงเหลือเพียงเงินเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุ และผู้พิการรวมกันเดือนละ 1,400 บาท
ทุกวันนี้ป้าหนูเช่าห้องเล็กๆ หลังวัดในค่าเช่ารวมค่าน้ำเดือนละ 1,600 บาท โชคดีที่แม้เงินจะไม่เพียงพอแต่เจ้าของห้องเช่าก็ยังใจดีไม่ไล่เธอออก ชีวิตป้าหนูพึ่งพาวัดเป็นหลัก เธอไปช่วยงานหลวงตาล้างถ้วยชาม และขออนุญาตขายอาหารปลาในสวนสุขภาพฯ แม้กรรมการวัดจะไม่เห็นด้วยให้เธอขาย แต่หลวงตาอนุญาตเสมอมา ทำให้ป้าหนูมีเงินเงินจากการขายอาหารปลาได้วันละร้อยถึงสองร้อย พอหมุนใช้ซื้อของกินและสินค้ามาวนขายได้เรื่อยๆ
“ไม่อดไม่อยาก” เธอย้ำ แม้รายได้แทบไม่พอเลี้ยงชีพ แม้ร่างกายจะไม่แข็งแรง และโอกาสในการทำงานแทบไม่มี แต่ป้าหนูยังคงเลือกที่จะหากินเองตราบเท่าที่ทำได้ เพราะสิ่งนี้ทำให้เธอมีที่ยืนเล็ก ๆ ของตัวเองโดยไม่เป็นภาระของคนอื่น
และแม้ป้าหนูจะไม่ไร้ที่อยู่อาศัยแต่เธอก็เป็นกลุ่มเสี่ยง เพราะการมีหรือไม่มีที่อยู่อาศัยของเธอขึ้นอยู่กับจิตใจเมตตาของเจ้าของบ้านเช่าเท่านั้น ชีวิตของป้าหนู เมื่อร่างกายหมดแรงและบริษัทไม่ต้องการและรัฐก็ไม่มีสวัสดิการรองรับ สะท้อนถึงชะตากรรมของแรงงานหญิงสูงวัยในเมืองอุตสาหกรรม ซึ่งเป็นหนึ่งในกลุ่มเปราะบางที่ถูกทิ้งและถูกลืมมากที่สุด
สำหรับป้าหนูสิ่งที่เหลืออยู่คือ การพึ่งน้ำใจผู้คนรอบข้าง และการยืนหยัดเล็กๆ เพื่อรักษาศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของตัวเอง
ลุงประสิทธิ์ , 75 ปี
เดินทางมาถึงคนสุดท้ายที่เราได้พูดคุยด้วย นั่นคือ ลุงประสิทธิ์ ที่บังเอิญ ปั่นจักรยานมารับแจกข้าวที่แผงขายอาหารปลาของป้าหนูพอดี ความแตกต่างของลุงประสิทธิ์และคนไร้บ้านคนอื่นที่เราได้พูดคุยด้วย คือ ลุงประสิทธิ์เป็นคนระยองโดยกำเนิด
และแม้จะเป็นคนมาบตาพุดที่เกิดและเติบโตที่นี่ แต่ชีวิตของลุงประสิทธิ์กลับยิ่งย้ำเตือนของภาพการพัฒนาที่ไม่เคยเอื้อเอ่ยถึงคนในพื้นที่ ลุงประสิทธิ์เล่าว่า ปีนี้ตนเองอายุครบ 75 ปีแล้ว และปัจจุบันอาศัยอยู่ในอู่ซ่อมรถของหลาน
ในวัยหนุ่มลุงประสิทธิ์เคยเป็นทหาร ก่อนผันมาเป็น รปภ. “เป็นรปภ.อยู่หลายปี” เขาเล่าย้อน
แต่พออายุเยอะขึ้น สุขภาพก็ถดถอย เขาจึงหันมาหาเลี้ยงชีพด้วยการหาของเก่าขาย เก็บขวด กระป๋อง เหล็กชิ้นเล็ก ๆ เท่าที่มือจะเอื้อมถึงและแรงจะขนไหวขาย ทำให้รายได้แต่ละวันไม่แน่นอน
“วันไหนดี ๆ ขายได้พอค่ากับข้าว วันไหนของน้อยก็แทบไม่เหลืออะไร แต่ยังมีเงินเดือนเบี้ยคนแก่ 700 บาท แต่ก็ไม่พอ” เขาว่า
นอกจากการเก็บของเก่าในช่วงที่ยังแข็งแรง อีกสิ่งที่ลุงประสิทธิ์ชอบทำและเติมความหวังในชีวิตของแก คือ การเปิดหมวกร้องเพลงและเล่นคีย์บอร์ดตามตลาด “ผมเล่นเก่งนะ แต่ตอนนี้เครื่องมันไม่มี มันพัง ไม่งั้นจะเล่นให้ดู” ลุงประสิทธิ์ว่า พร้อมบ่นอย่างเสียดายที่เครื่องดนตรีที่หาเลี้ยงชีพคู่ใจพัง
ก่อนจากกันลุงประสิทธิ์ไม่พูดถึงแผนใหญ่โต ไม่ฝันไกลไปกว่าพรุ่งนี้ สิ่งที่เขาอยากได้ที่สุดคือ คีย์บอร์ดที่ซ่อมแล้ว เพราะอยากเล่นดนตรีอีกสักครั้ง “ถ้าเก็บเงินซ่อมได้ จะกลับไปเล่น” เขาว่า
ชีวิตของลุงประสิทธิ์คือ ภาพสะท้อนอันชัดเจนของแรงงานสูงวัยในเมืองอุตสาหกรรมที่หลุดออกจากระบบจ้างงาน เมื่อร่างกายโรยรา ในขณะที่เงินสวัสดิการของรัฐไม่เพียงพอที่จะยังชีพ ทั้งยังเป็นหลักฐานยืนยันว่า การพัฒนาที่เกิดขึ้นในมาบตาพุดและจังหวัดระยองไม่ได้รองรับ หรือสร้างงานให้คนในพื้นที่ทุกคน
สิ่งที่ยังประคองลุงประสิทธิ์ให้ยังอยู่ได้ทุกวันนี้ คือเครือข่ายเล็ก ๆ รอบวัด อู่ซ่อมรถที่ได้อาศัยนอนและเสียงดนตรีที่ยังรอวันกลับมาดังอีกครั้ง
