หากใครที่ติดตามข่าวในช่วงนี้ จะเห็นว่ามีประเด็นหนึ่งที่ถูกพูดถึงบ่อยที่สุด ซึ่งคือเรื่องของ ‘หมูเถื่อน’ ที่ดูจะเป็นคดีที่มีความสลับซับซ้อน มีความเกี่ยวโยงกับบุคคลและองค์กร รวมไปถึงบริษัทห้างร้านต่างๆ อีกทั้งยังมีปัญหาเรื่องการทุจริตโดยเจ้าหน้าที่รัฐ และอาจมีเรื่องของ ‘การเมือง’ เข้ามาเกี่ยวข้องด้วย
หลายคนอาจจะสงสัยว่า ‘หมูเถื่อน’ ที่เป็นวลีว่อนโซเชียลในช่วงนี้ มีที่มาที่ไปจากอะไร และเกี่ยวข้องอย่างไรกับประชาชนชาวตะวันออก เราจึงอยากชวนทุกคนมาทำความเข้าใจต่อสถานการณ์ดังกล่าวไปพร้อมๆ กัน
อาจต้องเกริ่นก่อนว่าปัญหา ‘หมูเถื่อน’ ที่เกิดขึ้นนั้น มีที่มาจาก ในปี พ.ศ.2564 หรือเมื่อ 2 ปีที่แล้ว เกิดโรคอหิวาต์แอฟริกาในหมู (ASF) ขึ้น ทำให้ประเทศไทยไม่สามารถผลิตเนื้อหมูได้ทันความต้องการของผู้บริโภค ส่งผลให้ราคาเนื้อหมูในประเทศมีราคาสูงขึ้นเป็นอย่างมาก จึงเกิดขบวนการลักลอบขนหมูเถื่อนขึ้น โดยนำเข้าเนื้อหมูจากประเทศแถบยุโรปที่มีต้นทุนการผลิตเนื้อหมูที่ต่ำกว่าไทย ส่งผลให้ขายเนื้อหมูในราคาถูกได้ ซึ่งเนื้อหมูจากต่างประเทศจะถูกขนส่งมาทางเรือขนส่งสินค้า ก่อนที่จะมาเทียบท่า ณ ท่าเรือแหลมฉบัง อ.ศรีราชา จ.ชลบุรี
เหตุผลที่หมูนำเข้าจากต่างประเทศ ถูกเรียกว่า ‘หมูเถื่อน’ นั้น เกิดจากการที่บริษัทรับนำเข้า จะทำทีแจ้งแก่ท่าเรือว่าซากหมูแช่แข็งที่นำเข้ามาในตู้คอนเทนเนอร์นั้น เป็นอาหารทะเลแช่แข็ง ซึ่งตามกระบวนการแล้วหากเป็นอาหารทะเลแช่แข็ง ผู้นำเข้าไม่จำเป็นต้องแจ้งกับเจ้าหน้าที่กรมปศุสัตว์ให้ดำเนินการเข้าตรวจ แตกต่างจากเนื้อหมูที่ต้องดำเนินการทำเรื่องการนำเข้าตามขั้นตอน เหตุจากความกังวลถึงปัญหาสุขอนามัย ซึ่งมีความเสี่ยงต่อการแพร่ระบาดหรือการเป็นพาหะของโรคระบาดในสัตว์
ประกอบกับการที่บริษัทนำเข้า ได้ติดสินบนเจ้าหน้าที่ระดับสูงของกรมปศุสัตว์และกรมศุลกากร โดยมีเงื่อนไขว่า เจ้าหน้าที่จะไม่เข้าไปตรวจดูของที่อยู่ภายในตู้คอนเทนเนอร์ดังกล่าว ส่งผลให้มีการลักลอบนำเข้ามาโดยตลอดตั้งแต่ปีพ.ศ.2564
อย่างไรก็ตาม ได้มีรายงานถึงจำนวนผู้ถูกจับกุมจากกรณีดังกล่าวโดยกรมศุลกากรว่า ในปี พ.ศ. 2564 มีการจับกุมผู้ลักลอบนำเข้าหมูเถื่อนจำนวน 14 ราย คิดเป็นน้ำหนัก 236,177 กิโลกรัม, ปี พ.ศ.2565 มีการจับกุมจำนวน 25 ราย น้ำหนัก 431,660 กิโลกรัม และปี พ.ศ.2566 มีการจับกุมจำนวน 181 ราย น้ำหนัก 4,772,073 กิโลกรัม มาในภายหลังก็ตาม
เหตุที่เรื่อง ‘หมูเถื่อน’ กลายเป็นประเด็นในสังคมนั้น เกิดจากในวันที่ 14 มิถุนายนที่ผ่านมา กรมศุลกากรได้ตรวจยึดซากหมูในตู้คอนเทนเนอร์แช่แข็งจำนวน 161 ตู้ น้ำหนักกว่า 3-4 ล้านกิโลกรัม ภายใต้ ‘โครงการท่าเรือสีขาว’ โดยกรมศุลกากร ที่ดำเนินการเปิดตู้ตรวจสอบสินค้าตกค้างในด่านศุลกากร ณ ท่าเรือแหลมฉบัง
ต่อมา กรมศุลกากรจึงประสานไปที่กองบัญชากรตำรวจสอบสวนกลาง ให้ดำเนินการกับผู้กระทำผิดและบุคคลอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง ก่อนที่กรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI) จะรับคดีนี้เป็นคดีพิเศษ ที่ 59/2566 จากการที่มีขบวนการนำเข้าสินค้าประเภทซากสัตว์เข้ามาในประเทศโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย กรมศุลกากร ยังส่งมอบตู้คอนเทนเนอร์ที่มี่ซากหมูดังกล่าวให้แก่กรมปศุสัตว์ โดยอยู่ในการดูแลของด่านกักกันสัตว์ชลบุรี เพื่อให้ทำการตรวจสอบเพิ่มเติมและดำเนินการทำลายทิ้ง แต่ยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่ากระบวนการในการทำลายทิ้งจะเป็นอย่างไร
ซึ่งช่วงเวลาก่อนหน้านั้น เมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม พ.ศ.2566 นายอัจฉริยะ เรืองรัตนพงศ์ ประธานชมรมช่วยเหลือเหยื่ออาชญากรรม ได้ออกมาเปิดเผยขณะพาตัวแทนเกษตรกรผู้เลี้ยงหมู ราว 50 คน ยื่นหนังสือต่อ พ.ต.ต.สุริยา สิงหกมล อธิบดีดีเอสไอ (ในขณะนั้น) ถึงหลักฐานว่า บริษัทที่ลักลอบนำเข้า ‘หมูเถื่อน’ ที่ DSI จับกุมไปนั้น เคยเป็นคู่ค้ากับบริษัท สยามแม็คโคร จำกัด (มหาชน) จากการที่ห้างค้าส่งอย่างแม็คโคร ได้สั่งซื้อตับหมูแช่แข็งจำนวนมากจากบริษัทที่ถูกจับกุมในเดือนกรกฎาคม พ.ศ.2565
ต่อมา 12 พฤศจิกายน 2566 นายกรัฐมนตรี เศรษฐา ทวีสิน ได้พูดในวงประชุมแก้ไขปัญหาหมูเถื่อน ประกอบด้วย ผู้บัญชาการสอบสวนกลาง อธิบดีดีเอสไอ ความว่า ;
“ผมเชิญท่านมาพบท่านมาที่ทำเนียบแล้วรอบหนึ่ง ทำไมช้าจัง จัดการให้มันเร็วหน่อยได้ไหม มันจับมาได้ตั้งเยอะแยะแล้ว ทำไมไม่สั่งการซักทีนึง ผมสั่งการไปแล้วก็ไม่ทำ หาตัวรายใหญ่ได้แล้ว แต่เข้าถึงตัวไม่ได้สักที ตอนนี้มีกี่ราย ตอนนี้จับมามีกี่ราย 10 รายใช่ไหม”
ต่อมาในวันที่ 20 พฤศจิกายน นายกรัฐมนตรี ได้เชิญหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้ารายงานการแก้ปัญหาหมูเถื่อน โดยย้ำว่า ;
“อย่าเอาตัวเล็กๆ ให้จับตัวใหญ่ จะได้จบ ไม่อย่างนั้น พอปราบได้ไม่นาน เดี๋ยวหกเดือนก็เกิดมาใหม่อีก”
ส่งผลให้ พ.ต.ต.สุริยา สิงหกมล ได้นำกำลังเข้าตรวจค้นสำนักงานใหญ่บริษัทสยามแม็คโครฯ ในวันที่ 27 พฤศจิกายนที่ผ่านมา ต่อมา แม็คโครได้อ้างว่า เป็นคู่ค้ากับบริษัทนำเข้าหมูเถื่อนจริง แต่รับซื้อแค่หมูถูกกฎหมายที่มีเอกสารยืนยัน ตรวจสอบได้เท่านั้น
ในเวลาต่อมาได้มีคำสั่งแต่งตั้งโยกย้าย พ.ต.ต.สุริยัน สิงหกมล ไปเป็นรองปลัดกระทรวงยุติธรรม ยุติบทบาทของอธิบดีกรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI) ไว้เพียงเท่านี้ โดยมีการคาดเดากันว่า อาจมีสาเหตุจากการปฎิบัติหน้าที่ในคดี ‘หมูเถื่อน’ นี้เอง
ย้อนกลับมาที่ประเด็นการทำลายซากหมูเถื่อน ภายหลังจากที่กรมปศุสัตว์ตรวจสอบเสร็จสิ้น วันที่ 27 ตุลาคมที่ผ่านมา หากใครจำกันได้ EPIGRAM ได้รายงานถึงกระแสข่าวว่าซากหมูเถื่อนจำนวน 3-4 ล้านกิโลกรัม จะถูกนำไปฝังกลบเพื่อทำลายที่ศูนย์วิจัยและบำรุงพันธุ์สัตว์ จังหวัดปราจีนบุรี ส่งผลให้ชาวบ้านที่อาศัยในบริเวณใกล้เคียงจาก ทั้ง ต.หาดนางแก้ว และ ต.ลาดตะเคียน อ.กบินทร์บุรี จ.ปราจีนบุรี ได้รวมตัวกันออกมาคัดค้านกระบวนการฝังกลบดังกล่าว พร้อมทั้งยังส่งเสียงคัดค้านยืนยันว่าไม่อนุญาตให้นำซากหมูเถื่อนมาฝังกลบในพื้นที่ ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลประการใด (อ่านเพิ่มเติมได้ที่นี่ คลิก!) เหตุเพราะมีความกังวลถึงสถานการณ์ที่จะตามมา หากหมูเถื่อนที่นำมาฝังนั้นมีโรคระบาด อาจส่งผลให้ประชาชนหรือปศุสัตว์เจ็บป่วย รวมถึงการเน่าเสียของซากหมูที่แม้จะถูกฝังกลบไปแล้ว อาจสร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ได้
จะเห็นได้ว่าปัญหาจากเรื่อง ‘หมูเถื่อน’ นั้น นอกจากจะเป็นเรื่องการลักลอบนำเข้าโดยผิดกฎหมาย การทุจริตติดสินบนเจ้าหน้าที่รัฐ หรืออาจจะเป็นปัญหาทางการเมืองในการโยกย้ายอธิบดีกรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI) จากกลุ่มทุนใหญ่ นั้น ยังมีสิ่งหนึ่งที่กลับไม่ถูกเน้นย้ำให้เป็นวาระสำคัญ และเป็นผลพวงจากเรื่องราวทั้งหมด คือ ความเดือดร้อนของประชาชน ทั้งในระดับประเทศที่ช่วงที่ผ่านมา คนไทยอาจบริโภค ‘หมูเถื่อน’ ที่ไม่ผ่านการตรวจสอบทางสุขอนามัยนี้ไปแล้วเป็นจำนวนไม่น้อย ความเดือดร้อนของเกษตรกรผู้เลี้ยงหมูในประเทศ ที่ขาดดุลย์ทางการค้าจากการนำเข้าหมูจากนอกประเทศอย่างผิดกฎหมาย
ไปจนถึงความเดือดร้อนของประชาชนภาคตะวันออกที่จังหวัดปราจีนบุรี ซึ่งต้องแบกรับความกังวลต่อสถานการณ์ที่ในวันใดวันหนึ่ง อาจมีซาก ‘หมูเถื่อน’ จำนวนมหาศาล ถูกฝังกลบแถวบ้านของตน
นี่คือผลพวงของปัญหาจากภาพใหญ่ที่คนตัวเล็กตัวน้อยต้องแบกรับอยู่เสมอ และจะเป็นเช่นนี้ต่อไป หากไม่มีการจัดการที่ตรงไปตรงมา การปฎิรูประบบราชการ การกำกับและควบคุมดูแลกลุ่มทุนขนาดใหญ่ ไปจนถึงการกระจายอำนาจให้ประชาชนผู้ปกป้องบ้านเกิดได้บริหารจัดการพื้นที่อันเป็นที่รักของพวกเขาเอง โดยไม่ใช้อำนาจรัฐส่วนกลางมากำหนด
อ้างอิงข้อมูลจาก
“หมูเถื่อน” เชื่อมโยงใครบ้าง? เกี่ยวเด้ง “อธิบดีดีเอสไอ” แค่ไหน? สรุปให้อ่าน ในโพสต์เดียว
RECAP: สรุปประเด็นลักลอบนำเข้าหมูเถื่อนกว่า 4 ล้าน กก. และยังพบ จนท.รัฐเกี่ยวข้องไม่ต่ำกว่า 10 ราย
